Zanim wybierzesz via ferratę, musisz umieć czytać jej opis. Sama ocena trudności to tylko jeden z kilku parametrów, które decydują o tym, czy via ferrata jest odpowiednia dla ciebie. Poziom A może okazać się wyczerpujący, jeśli ferrata maj 6 godzin podejścia. Poziom C na 2-godzinnej wycieczce bywa dostępny dla kogoś po pierwszym kursie. W tym artykule wyjaśniamy, jak działają skale trudności via ferrat, którą skalę stosujemy w naszych opisach oraz, jest ona ogólnie przyjęta i jak dopasować poziom do swoich możliwości.
Co wpływa na trudność via ferraty — nie tylko ocena
Skala trudności na via ferratach odnosi się do najtrudniejszego miejsca na szlaku, a nie do całej wycieczki. Ferrata z oceną B może mieć jedno kluczowe miejsce na poziomie B i kilka godzin łatwego terenu. Ferrata z oceną D może być dla przykładu krótka i dobrze ubezpieczona, a przez to dostępna dla kogoś z dobrym przygotowaniem siłowym.
Planując wyjście na via ferratę, warto sprawdzić kilka rzeczy łącznie:
- Czas przejścia via ferraty
- Wysokość i długość via ferraty
- Łączną długość trasy z podejściem i zejściem
- Liczbę i długość wymagających odcinków
- Czy są trudności wspinaczkowe i jeśli tak, to ile ich jest (czy to jest jedno miejsce, czy ciąg trudności)
- Czy są fragmenty wymagające użycia siły
- Jakość ubezpieczenia,
- Kruchośc skłay
- Czy możliwy jest odwrót na jakimś etapie drogi
Dobra kondycja fizyczna jest równie ważna co technika, a prognoza pogody powinna być sprawdzona zawsze przed wyjściem.
Jak zaplanować wyjście na via ferratę?
Planując przejście via ferratą, zawsze trzeba wziąć pod uwagę wszystkie wymienione wyżej aspekty. Poziom trudności dostosować należy do możliwości zarówno swoich, jak i innych uczestników wycieczki. Dzięki temu zadbamy o swoje bezpieczeństwo i będziemy mogli czerpać garściami z przejścia żelaznej drogi. Warto zapoznać się z przebiegiem szlaku, zobaczyć gdzie znajdują się najbardziej wymagające fragmenty, a także gdzie możliwy jest odpoczynek. Dobrze jest także wiedzieć, czy z danej via ferraty można się wycofać, czy jest ona jednokierunkowa. Bardzo pomocny przy planowaniu jest schemat via ferraty, czyli topo, które znajdziesz zarówno we wpisach na naszym blogu, jak i w autorskich przewodnikach po via ferratach:
- Najpiękniejsze ferraty Jezioro Garda
- Najpiękniejsze ferraty na weekend z Polski
- Najpiękniejsze ferraty – Dachstein
Dodatkowo w przygotowanych przez nas opisach via ferrat znajdziesz graficzne przedstawienie ogólnych informacji o ferracie oraz nasze subiektywne odczucia. Te zobrazowaliśmy siedmioma ikonami, które informują np. o tym jakie doświadczenie jest potrzebne, aby przejść ferratę, o ilości zabezpieczeń czy urodzie i walorach krajobrazowych ferraty. Wszystkie nasze odczucia są zaprezentowane w skali od 1 do 6.
O czym jeszcze trzeba pamiętać? Wyjście na via ferratę to nie tylko przejście ubezpieczonego odcinka, ale również przejście szlaku, którym najpierw dotrzemy do początku via ferraty, a po jej przejściu wrócimy na parking. Często odcinki te są długie, szlak jest stromy i bywa, że już samo podejście da niezły wycisk. Dobrym przykładem jest ferrata Teufelsbadstubensteig – Czarcia Łaźnia w Masywie górskim Rax. Dlatego ważne jest, aby wybierając się na via ferratę mieć dobrą kondycję fizyczną. Poza wszelkimi trudnościami, które spotkasz na via ferratach, pamiętaj, aby sprawdzić prognozę pogody i w razie zapowiadanych opadów lub burzy przełożyć wyjście na inny dzień.
Jeśli nie masz pewności, czy Twoje umiejętności, aby wybrać się na via ferraty, są wystarczające, możesz skorzystać z kursów lub wyjazdów, które organizujemy w Akademii Wspinania climb2change. W szczególności polecamy wyjazd na ferraty nad jezioro Garda przeznaczony dla osób początkujących lub kurs asekuracja i autoratownictwo na via ferratach, na którym pod okiem instruktora podszkolisz swoje umiejętności. Dużą dawkę wiedzy znajdziesz także w naszym autorskim poradniku o via ferratach: Via ferraty. Spacer na wysokości. Praktyczny poradnik dla każdego.
Skale trudności via ferrat — dlaczego jest ich kilka?
Nie ma jednej ujednoliconej międzynarodowej skali trudności via ferrat. Różne towarzystwa górskie przyjęły różne systemy, a autorzy przewodników często uzupełniają oceny o własne spostrzeżenia. Dlatego ta sama ferrata może mieć różną ocenę w zależności od źródła.
Skala trudności na via ferratach zwykle odnosi się do ogólnych wymagań technicznych i wskazuje najtrudniejsze pasaże, jakie będziemy mieć do pokonania. Czyli jeśli via ferrata ma jakąś wycenę, oznacza to, że w najtrudniejszym miejscu możemy spodziewać się trudności na danym poziomie technicznym. W pozostałej części ferraty będą one na niższym poziomie. Można to wyczytać z rysunków technicznych i schematów via ferrat. Pozostałe kryteria, długość, ekspozycja czy kondycja, nie pozostają jednak bez znaczenia i również wpływają na całościową ocenę trudności danej drogi.
Najpopularniejsze skale trudności żelaznych dróg
- Austriacka skala trudności via ferrat według Kurta Schalla
- Skala włoska
- Skala niemiecka według Eugena Hülsera
- Skala francuska
Austriacka skala trudności via ferrat — poziomy od A do G
Najbardziej popularną i najczęściej spotykaną w różnych opracowaniach skalą wyceny trudności via ferrat jest skala austriacka oznaczana literami od A do G. Jest to również skala najbardziej czytelna, która powoli przyjmuje się w Europie. Właśnie tej skali używamy przy opisach via ferrat zarówno na blogu, jak i w naszych przewodnikach.
Austriacka wycena via ferrat odnosi się do najtrudniejszego na niej miejsca, a nie do całej wycieczki. Ponieważ nie odzwierciedla ona wymagań całej wycieczki, należy dokładnie przeczytać topo wybranej via ferraty oraz zapoznać się z opisem słownym drogi. O trudnościach świadczą również czasy podejść i zejść czy długość ferraty. Zatem przy planowaniu wycieczek należy brać pod uwagę różne czynniki, a nie tylko „trudność” danej drogi.
Poziom A — via ferrata łatwa
Ferraty oznaczone literą A są przeznaczone dla osób z niewielkim doświadczeniem górskim, a także dla starszych dzieci. Szlak biegnie częściowo przepaścistym terenem, który wymaga skupienia i podstawowej ostrożności. Trudniejsze odcinki są wyposażone w stalowe klamry, stopnie lub linę asekuracyjną.
To dobry poziom na pierwszą ferratę, szczególnie połączony z kursem pod okiem instruktora. Dzieci powinny być dodatkowo asekurowane liną przez dorosłego.
Nasze propozycje na tym poziomie: Jednodniowy kurs via ferrata na Słowacji i weekendowy kurs via ferrata na Słowacji.
Poziom B — via ferrata nieco trudna
Ferraty na poziomie B prowadzą w znacznej części eksponowanym terenem, zdarza się, że na łatwych odcinkach brakuje na nich ubezpieczeń. Na dłuższych odcinkach zamontowane są stalowe liny poręczowe. Wymagają większego doświadczenia górskiego i odporności na ekspozycję.
Dzieci na trasach B powinny być asekurowane liną. Dobrym przykładem ferraty na tym poziomie jest Alpenvereinssteig w Hollental w Alpach Wiedeńskich.
Nasze propozycje: Kurs via ferrata w Alpach Wiedeńskich i Via ferraty nad Jeziorem Garda.
Poziom C — via ferrata trudna
Szlaki o trudnościach C są dobre dla osób początkujących i średniozaawansowanych. Prowadzą przez pionowe ściany z klamrami, odcinki mocno eksponowane, a w najtrudniejszych miejscach pojawiają się drabiny lub dodatkowe uchwyty. Kondycja fizyczna i technika poruszania się po skale mają tutaj realne znaczenie.
Poziom C jest dostępny dla osób po kursie via ferrata z doświadczeniem w górskim terenie. Ciekawym przykładem jest Via ferrrata Rio Sallagoni nad Jeziorem Garda, która jest poprowadzona ścianami pięknego wąwozu.
Nasze propozycje: Wyjazd na Triglav i w Alpy Julijskie oraz Wyjazd na Zugspitze via ferratą.
Poziom D — via ferrata bardzo trudna
Ferraty D są przeznaczone dla osób z doświadczeniem wspinaczkowym lub wieloletnim stażem ferratowym. Odcinki są mocno eksponowane, niekiedy przewieszone, a sztucznych ułatwień jest wyraźnie mniej niż na niższych poziomach. Stopnie stają się mniejsze, ramiona pracują intensywnie, a odporność na ekspozycję jest niezbędna.
Osoby z mniejszym doświadczeniem mogą potrzebować dodatkowej asekuracji liną. Ten poziom nie jest odpowiedni dla dzieci ani dla osób stawiających pierwsze kroki na ferratach. Dobrym przykładem jest austriacka via ferrata Gebirgsvereinssteig w rejonie Hohe Wand. Dobrym przykładem są austriacka via ferata Gebirgsvereinssteig w rejonie Hohe Wand oraz ferrata Kӧnigsjodler w Alpach Berchtesgadeńskich.
Nasze propozycje: Wyjazd na via ferraty na Dachstein lub na via ferraty w Dolomitach.
Poziom E — via ferrata nadzwyczaj trudna
Poziom E to przygoda dla ekspertów. Eksponowane, niekiedy przewieszone płyty z tarciowymi stopniami, długi czas przebywania w ekspozycji i bardzo duże wymagania kondycyjne sprawiają, że trasy E wymagają bardzo dobrego opanowania techniki ferratowej. Buty wspinaczkowe zamiast trekkingowych bywają na tym poziomie dobrym wyborem.
Taką żelazną drogą jest austriacka ferrata Konigschusswandsteig w Masywie Rax w Alpach Wiedeńskich lub Rino Pisetta nad jeziorem Garda.
Nasze propozycje: Wyjazd na ferraty w Alpy Bawarskie lub na ferraty w Hiszpanii.
Poziomy F i G — via ferrata skrajnie i ekstremalnie trudna
Poziom F charakteryzują mocne przewieszenia, małe stopnie lub płyty bez stopni. Osoby, które nie radzą sobie sprawnie na poziomie E, nie powinny próbować sił na poziomie F.
Poziom G wykracza poza standardowe ferraty. Pojawiają się tu wyjścia z przewieszeń na płyty i wspinaczka w dachu. To teren dla wąskiego grona ekspertów z doświadczeniem wspinaczkowym.
Włoska skala trudności via ferrat
Włoski Klub Alpejski (CAI) przyjął skalę opartą na kilku parametrach, a nie na kluczowym miejscu. Główne kryterium odnosi się do ogólnych wymagań i jest podane w skali F, PD, D, TD i ED.
Niemiecka skala trudności via ferrat według Eugena Hülsera
Istnieją dwie niemieckie skale trudności. Eugen Hülser stworzył skalę, która z powodzeniem jest używana w Niemczech i w Szwajcarii. Przyrostek, czyli literka K od Klettersteig, ma dołożoną cyfrę od 1 do 6, gdzie 1 oznacza ferratę bardzo łatwą, a 6 – ekstremalnie trudną.
Druga skala, której utworzenie przypisuje się Paulowi Wernerowi, jest oznaczona literką KS i cyframi. Można porównać ją do skali Hülsera i podobnie ją objaśnić.
Francuska skala trudności via ferrat
We Francji trudności są klasyfikowane według nazw stosowanych w alpinizmie. W przypadku francuskiej skali należy też pamiętać, że nie ma korelacji pomiędzy ferratą a drogą alpinistyczną o tym samym stopniu wyceny.
- F – (facile) łatwe
- PD – (peu difficile) dosołwnie – trochę trudne
- AD – (assez difficile) dosołwnie – wystarczająco trudne
- D – (difficile) trudne
- TD – (très difficile) bardzo trudne
- ED – (extrêment difficile) ekstremalnie trudne
Porównanie skal trudności via ferrat
Poniżej zestawienie czterech najpopularniejszych skal stosowanych w Europie. Wartości są orientacyjne, bo każda skala ma własne kryteria i autorzy przewodników różnią się w interpretacji.
| Austriacka | Niemiecka (Hülser) | Włoska (CAI) | Francuska | Charakter |
| A | K1 | F | F | Łatwa, dla turystów |
| B | K2 | PD | PD | Nieco trudna, ekspozycja |
| C | K3 | D | AD | Trudna, lonża obowiązkowa |
| D | K4 | TD | D | Bardzo trudna, dla doświadczonych |
| E | K5 | ED | TD | Nadzwyczaj trudna, eksperci |
| F/G | K6 | EX | ED | Skrajnie trudna, wąskie grono |
Trudności wspinaczkowe na via ferratach
Na niektórych ferratach, w miejscach pozbawionych ubezpieczeń, stosuje się francuską skalę wspinaczkową. Liczby oznaczają stopień trudności ruchu w skale: 1 oznacza, że ręce mogą być potrzebne do zachowania równowagi, 2 wymaga aktywnego użycia obu rąk, 3 to trudny teren wymagający sprawności i doświadczenia wspinaczkowego. Do poszczególnych stopni dodaje się niekiedy znak „+”, gdy trudność mieści się między dwoma pełnymi poziomami.
Jak wybrać odpowiedni poziom via ferraty?
Najczęstszy błąd to wybór ferraty wyłącznie na podstawie litery trudności, bez sprawdzenia czasu przejścia, długości i charakteru terenu. Ferrata C o czasie 3 godzin może być łatwiejsza niż ferrata B prowadzona przez 8 godzin z długim podejściem.
Zasada, której się trzymamy przy doborze tras na naszych kursach i wyjazdach: zacznij od poziomu, który jest niżej niż myślisz, że powinieneś. Pierwsze przejście ferraty zawsze zaskakuje bardziej niż sugeruje opis. Stopniowe zwiększanie poziomu trudności to droga, która daje zarówno bezpieczeństwo, jak i realną satysfakcję z postępów.
Jeśli nie masz pewności co do swoich możliwości, skorzystaj z kursów lub wyjazdów z instruktorem. Szczególnie polecamy weekendowy wyjazd na ferraty do Słowacji, wyjazd na ferraty nad Jezioro Garda dla początkujących lub wyjazd na ferraty w Alpy Wiedeńskie dla początkujących, gdzie pod okiem instruktora możesz sprawdzić swój poziom zanim ruszysz samodzielnie.
Osoby, które mają już doświadczenie i chciałyby być jeszcze lepiej przygotowane do górskich via ferrat oraz sytuacji awaryjnych zapraszamy na kurs asekuracji i autoratownictwa na via ferratach
Dużą dawkę wiedzy znajdziesz też w naszym autorskim poradniku Via ferraty. Spacer na wysokości, który szczegółowo opisuje wszystkie skale trudności i pomaga przygotować się do pierwszych wyjazdów.
FAQ — najczęstsze pytania o skalę trudności via ferrat
Jaki poziom via ferraty jest odpowiedni dla osoby bez doświadczenia?
Dla osoby zaczynającej od zera najlepszym wyborem jest poziom A lub B, koniecznie z kursem via ferrata pod okiem instruktora. Nie polecamy samodzielnego startu od poziomu C, nawet przy dobrej kondycji fizycznej.
Co oznacza zapis B/C lub C/D na opisie ferraty?
Zapis dwuliterowy oznacza, że ferrata mieści się między dwoma poziomami skali. B/C to trasa trudniejsza niż B, ale lżejsza niż typowe C. To sposób na większą precyzję oceny, który stosują autorzy przewodników i lokalne towarzystwa górskie.
Czy skala trudności na via ferratach odpowiada skali wspinaczkowej?
Nie, to dwie osobne skale z różnymi kryteriami. Ferrata oznaczona jako D nie jest porównywalna do drogi wspinaczkowej o stopniu D. Na ferratach ocenia się głównie ekspozycję, charakter terenu i wymagania fizyczne, a nie czystą trudność ruchu w skale.
Czy Triglav via ferratą to poziom C czy D?
Standardowe podejście via ferratą na Triglav ma charakter C, co oznacza, że wymaga doświadczenia ferratowego, dobrej kondycji i odporności na ekspozycję. Na naszym wyjeździe na Triglav zdobywamy szczyt ferratą C. Warto tutaj dodać, że wiele odcinków wejścia na Triglav nie jest zabezpieczonych, stąd niektórym osobom trudności mogą wydawać się relatywnie wyższe.
Jaki poziom via ferraty mogę pokonać po kursie weekendowym?
Po naszym weekendowym kursie na Słowacji uczestnicy są gotowi do samodzielnych przejść na różnych ferratach, jednak poziomy powyżej C wymagają już dodatkowego doświadczenia. Najlepiej zdobywać je stopniowo, podczas kolejnych wyjazdów. Jeśli natomiast chcesz być przygotowany na trudniejsze sytuacje w górach, takie jak zmęczenie partnera, problem na odcinku ferraty czy konieczność wycofu, warto rozważyć kurs asekuracji i autoratownictwa na via ferratach, na którym nauczysz się, jak bezpiecznie działać w takich momentach.
Dlaczego ta sama via ferrata ma różne oceny w różnych przewodnikach?
Nie ma jednej ujednoliconej skali, a różni autorzy stosują różne kryteria. Ocena zależy od tego, czy autor bierze pod uwagę samo najtrudniejsze miejsce, czy całą wycieczkę z podejściem. Dlatego zawsze warto czytać słowny opis trasy, a nie polegać wyłącznie na literze.
Zobacz pozostałe artykuły o via ferratach:
Via Ferrata — turystyka czy wspinanie? Jak przygotować się do via ferraty.
Jaki sprzęt jest potrzebny na via ferraty?
TOPO via ferrat z całego świata
12 najczęstszych pytań o via ferraty
Zainspirowałam Cię? Daj lajka. Twoja rekomendacja jest dla mnie ważna.
