Podstawowy sprzęt na via ferratę to trzy elementy: uprząż wspinaczkowa, lonża ferratowa z absorberem energii oraz kask wspinaczkowy. Do tego dochodzą buty z dobrą podeszwą i rękawiczki. Każdy element musi mieć atest CE i UIAA, a lonża ferratowa musi mieć absorber energii. Jest to sprzęt jednorazowy, który ratuje życie w razie odpadnięcia.
Z każdym rokiem przybywa zarówno miłośników pokonywania via ferrat, jak i samych szlaków, które zachwycają widokami i pozwalają na aktywne spędzenie czasu w fantastycznych okolicznościach przyrody. Zanim jednak wyruszymy na via ferraty, należy odpowiednio się przygotować nie tylko pod względem kondycji fizycznej czy psychicznej, ale także pod względem wyposażenia. Podstawowy sprzęt na via ferraty to kask, lonża i uprząż. To jednak nie wszystko, bo wybierając się na wiele szlaków należy mieć ze sobą kilka dodatkowych elementów wyposażenia.
Jeśli zaczynasz przygodę z via ferratami, najpierw przeczytaj nasz pełen przewodnik o via ferratach, gdzie omawiamy co to jest, dla kogo, gdzie zacząć i jak się przygotować.
Z dalszej części artykułu dowiesz się:
- jakie jest podstawowe wyposażenie na via ferratę,
- kiedy należy zabrać ze sobą dodatkowy sprzęt ferratowy,
- gdzie możesz nabyć odpowiednie umiejętności, aby bezpiecznie poruszać się po via ferratach.
Pierwszy raz na via ferraty? Zacznij od kursu ze sprzętem
Najlepszy sposób, żeby poznać sprzęt ferratowy w praktyce, to przejść jednodniowy kurs z instruktorem. W cenie dostajesz pełen zestaw (uprząż, lonża, kask), uczysz się jak go zakładać, jak przepinać karabinki i jak rozpoznać, że coś jest nie tak.
Sprawdź jednodniowy kurs via ferrata na Słowacji za 450 zł z wypożyczneiem sprzętu w cenie →
Co to jest via ferrata i jakie trudności można na niej spotkać?
Via ferrata to szlak turystyczny wyposażony w stalową linę asekuracyjną, do której turysta wpina karabinki swojego zestawu ferratowego. Lina biegnie wzdłuż całej trasy lub na jej najtrudniejszych odcinkach, dając ciągłe zabezpieczenie. Wraz ze wzrostem trudności trasy dochodzą sztuczne ułatwienia: klamry, drabinki, stopnie i mostki linowe. W zależności od trudności szlak otrzymuje stopień w skali od A (bardzo łatwa) do G (ekstremalna). O skali trudności na via ferratach przeczytasz w naszym wpisie: Skala trudności na via ferratach. Omawiamy w nim szczegółowo każdy poziom trudności i podajemy konkretne przykłady via ferrat.
Sprzęt na via ferraty — czym kierować się przy zakupie?
Przechodzenie ubezpieczonych szlaków turystycznych, czyli via ferrat wymaga używania sprzętu do asekuracji. Minimalnym wyposażeniem turysty poruszającego się po via ferratach są uprząż, lonża i kask. To, jaki sprzęt wybrać zależy w głównej mierze od tego, do czego ma on służyć. Sprzęt na via ferraty może być bardzo uniwersalny i wykorzystany również do wspinania.
Najważniejsze zasady, o których należy pamiętać zarówno gdy kupujesz, jak i używasz sprzętu ferratowego:
- Używaj tylko atestowanego sprzętu, zgodnie z jego przeznaczeniem.
- Zwróć uwagę na to, czy sprzęt spełnia normy UIAA, CE, EN.
- Przeczytaj i zachowaj załączoną instrukcję obsługi.
- Stosuj się do zaleceń producenta.
- Konserwuj sprzęt wspinaczkowy. Dbaj o swój sprzęt! Od niego zależy Twoje zdrowie i życie!
- Przed każdym użyciem obowiązkowo sprawdź swój sprzęt! Pamiętaj, że musi on być w doskonałym stanie!
- Sprawdź, jaki jest okres bezpiecznego użytkowania sprzętu zalecany przez producenta.
Warto wiedzieć!
Wszelkie przeróbki sprzętu wspinaczkowego, przeszywanie go, piłowanie karabinków, malowanie lin czy taśm, a nawet naklejanie naklejek na kask są niedozwolone i pozbawiają sprzęt gwarancji i atestu.
Zdjęcie ze storny producenta: Climbing Technology
Kask na via ferraty
Kask to element wyposażenia, który w wielu sytuacjach ochroni Cię przed urazem głowy. Nierzadko mają miejsce sytuacje, że teren, po którym poprowadzona jest via ferrata, jest kruchy, a odłamki skalne często spadają w na szlak. Dlatego też tak ważne jest, aby zawsze podczas poruszania się na via ferratach mieć na głowie kask. Nawet jeśli przed Tobą nie ma innych ludzi, to istnieje ryzyko, że poruszająca się wyżej dzika zwierzyna np. kozica może strącić odłamki skalne.
O czym należy pamiętać, wybierając kask na via ferraty? Przede wszystkim musi być wygodny, odpowiednio wyregulowany i dopasowany. Wszystko po to, żeby nie zsuwał się z głowy. Ponadto warto pamiętać, aby wybierać kaski w jasnych kolorach. Dzięki temu w upalne dni głowa nie będzie się przegrzewać.
Uprząż na via ferraty
Uprząż to ten element wyposażenia, który przez cały czas czujemy na naszym ciele. Dlatego kupując uprząż na via ferraty, warto przymierzyć kilka modeli i wybrać ten, który będzie najwygodniejszy i nie będzie krępować ruchów. Jeszcze w sklepie warto sprawdzić, czy uprząż jest w pełni regulowana i bez problemu możemy zarówno pas biodrowy, jak i nogawki dostosować do budowy naszego ciała. Regulowana uprząż pozwoli także na założenie jej i na lekką i na grubszą odzież.
O czym warto pamiętać, używając uprzęży?
- Rodzaj uprzęży dobierz zgodnie z okresami, w jakich ona będzie używana (lato-zima).
- Dobierz odpowiedni rozmiar do budowy swojego ciała.
- Uprząż po jej wyregulowaniu ma nie krępować ruchów i być wygodna w użytkowaniu.
- Uprząż zapinamy na wdechu! Na nogawkach ma zostać delikatny luz.
- Po dopasowaniu uprzęży, końcówki taśm do zapinania, wystających ze wszystkich klamer, ze względów bezpieczeństwa mają mieć długość min. 8 cm.
Lonża na via ferraty
Lonża to ten element sprzętu na via ferraty, który za pośrednictwem uprzęży łączy nas z liną poręczową i dba o nasze bezpieczeństwo podczas pokonywania trasy.
W skład lonży wchodzą:
- pętla,
- absorber energii,
- dwa ramiona zakończone karabinkami.
Lonżę mocujemy do uprzęży. Za każdym razem, kiedy zaczynamy wędrówkę i wspinaczkę via ferratą, należy bezwzględnie sprawdzić, czy lonża jest poprawnie założona, bo to właśnie ona w przypadku odpadnięcia nas od upadku do podstawy ściany. Dodatkowo lonża posiada absorber, który w razie lotu pochłania energię wytworzoną podczas hamowania i ogranicza siłę, która działa na upadającego.
Warto wiedzieć, że po odpadnięciu i rozpruciu się absorbera energii lonża nie nadaje się do dalszego użycia, należy ją zutylizować!
Na końcu ramion lonży zamontowane są karabinki, które wpinamy w linę poręczową, pokonując kolejne odcinki via ferraty. Karabinki powinny być dla nas wygodne w użyciu. Warto także zwrócić uwagę na długość ramion lonży – im dłuższe, tym lepiej sprawdzą się przy odległych przepinkach.
Kupując lonżę, należy zwrócić uwagę na zakres jej pracy tzn. zapoznać się z informacją, ile może wynosić minimalna i maksymalna waga użytkownika lonży. Najnowsze modele przeznaczone są dla osób, których waga mieści się w zakresie 40-120 kg. Każdy, kto waży mniej, musi dodatkowo asekurować się liną, to samo dotyczy osób cięższych niż 120 kg!
Karabinki w lonży do via ferrat
Znajdują się na końcu lonży i są łącznikiem pomiędzy liną poręczową i lonżą, która przymocowana jest do uprzęży. Warto sprawdzić kilka modeli karabinków, aby przekonać się, który z nich będzie najwygodniejszy.
Ważne! Przepinając karabinki, należy zachować ciągłość asekuracji. Dlatego jeden z nich musi ZAWSZE być wpięty w linę poręczową! Ze względów bezpieczeństwa, w trakcie poruszania się po via ferracie nigdy nie wypinamy dwóch karabinków jednocześnie!
| Poziom zestawu | Dla kogo | Przykładowe modele | Cena całego zestawu |
|---|---|---|---|
| Podstawowy (entry-level) | Pierwszy raz, kilka ferrat rocznie | Climbing Technology, Salewa Premium | 800–1100 zł |
| Średnio zaawansowany | Regularne wyjazdy, weekendy ferratowe | Edelrid, Petzl Scorpio, Mammut | 1200–1700 zł |
| Zaawansowany / długie sezony | Dolomity, Dachstein, kilkanaście wyjazdów rocznie | Petzl, Black Diamond, Climbing Technology TOP | 1700–2400 zł |
| Wypożyczenie sprzętu na miejscu | Pierwszy raz, weekend testowy | Wypożyczalnie na Słowacji, Gardzie, Austrii | 10–15€/dzień + kaucja 50–60€ |
Ceny mogą się różnić w zależności od marki i konkretnego modelu. Jeśli to twój pierwszy raz na via ferracie, przed zakupem warto najpierw przejść kurs i sprawdzić testować sprzęt od organizatora. Na naszym jednodniowym kursie via ferrata na Słowacji za 450 zł dostajesz pełen zestaw do testów, cały instruktaż użycia i dzień nauki. Dopiero potem decydujesz, czy w ogóle ferraty są dla ciebie i jaki sprzęt finalnie kupować.
Pełen poradnik o tym jak dbać o sprzęt wspinaczkowy i ferratowy znajdziesz w naszym artykule Jak dbać o sprzęt wspinaczkowy, gdzie Darek opisuje konserwację każdego elementu i kiedy go bezwzględnie wycofać z użycia.
Dodatkowy sprzęt na via ferraty
Pętla/taśma z karabinkiem zakręcanym
Taśma z karabinkiem to dodatkowy element wyposażenia, który mocuje się do uprzęży. Dzięki możliwości wpięcia się do stałego punktu na trasie pozwala na odpoczynek w trakcie pokonywania via ferraty. Taśma pozwala także na dodatkową asekurację podczas pokonywania np. mostków tyrolskich czy w przypadku, kiedy chcemy bezpiecznie zrobić zdjęcie i potrzebujemy wyciągnąć aparat.
Lina asekuracyjna na via ferraty
O ile większość via ferrat jest ubezpieczona, a poza liną poręczową posiada dodatkowe elementy, takie jak: metalowe klamry i pręty, drabinki, mostki linowe i tyrolskie, o tyle zdarzają się via ferraty, które takich ubezpieczeń nie posiadają, np. Sentiero dei Contrabbandieri nad jeziorem Garda. W takich sytuacjach ważną rolę odgrywa lina asekuracyjna. To dodatkowy element wyposażenia na via ferraty, jednak są sytuacje, w których lina asekuracyjna bardzo się przydaje, np.:
- Gdy po via ferracie poruszają się osoby, których waga jest poniżej lub powyżej zakresu pracy lonży. Wtedy asekuracja liną jest konieczna.
- Kiedy poruszamy się po oblodzonym i ośnieżonym terenie.
- W momencie, kiedy odpadliśmy od ściany i podczas lotu rozpruł się absorber, a my chcemy kontynuować wycieczkę.
- W przypadku, kiedy na via ferracie nie ma liny poręczowej. Takie ferraty są np. nad jeziorem Garda.
- Gdy poruszamy się po via ferracie wymagającej umiejętności zjazdu po linie, aby dostać się do kolejnego fragmentu żelaznej drogi.
- Kiedy chcemy pomóc osobom słabszym pokonać trudniejsze odcinki trasy.
- Umiejętność użycia liny asekuracyjnej, a przede wszystkim zjazdu po linie przydaje się również wtedy, kiedy dojdzie do załamania pogody i ze względów bezpieczeństwa należy jak najszybciej opuścić via ferratę.
- W sytuacjach awaryjnych np. w trakcie akcji ratowniczej.
Chcesz nauczyć się asekuracji liną na via ferracie?
Umiejętności użycia liny asekuracyjnej, zjazdu na linie i autoratownictwa na ferracie nabywasz w praktyce na specjalistycznym kursie. To kompetencje, które ratują życie podczas akcji ratowniczej, oblodzonych traw lub pomocy słabszemu partnerowi.
Sprawdź kurs Asekuracja i autoratownictwo na via ferratach →
O tym jak dbać o linę wspinaczkową przeczytasz w tym artykule. KLIK.
Ekspresy wspinaczkowe
Ekspresy wspinaczkowe to dwa karabinki połączone taśmą, które służą do tego, aby przymocować linę do punktów asekuracyjnych. O tym jak poprawie ich używać dowiesz się na specjalistycznym kursie.
Raki i czekany
W okresach wczesnej wiosny i późnej jesieni oraz na podejściach przez lodowiec (np. na Marmoladzie) niezbędne jest zabranie ze sobą raków i czekanów. Planując wędrówkę via ferratą, zawsze należy sprawdzić aktualnie panujące warunki pogodowe. Wiosną, a nawet wczesnym latem w wyższych partiach gór wciąż zalega śnieg. Dlatego też zabranie raków i czekana jest konieczne, aby np. dotrzeć bezpiecznie do początku via ferraty. Samo ich posiadanie nie zapewni bezpieczeństwa, bo niezbędna jest umiejętność poruszania się w rakach, a także hamowania czekanem. Te zdobędziesz na kursie zimowej turystyki wysokogórskiej.
Ubranie, buty na via ferraty
- Dobre buty na ferraty, to wygodne buty do turystyki górskiej lub tzw. buty podejściowe, o średnio sztywnej, dobrze profilowanej podeszwie.
- Ubranie powinno być dopasowane do warunków pogodowych.
- Bardzo przydatne są rękawiczki ferratowe lub rowerowe. Ochronią skórę dłoni podczas poruszania się po via ferracie — w szczególności w trakcie kontaktu z liną poręczową.
Mamy nadzieję że powyższy artykuł pomoże Ci w wyborze odpowiedniego sprzętu na via ferraty. Jeśli chcesz nauczyć się jego obsługi pod okiem fachowca, to zachęcamy do wzięcia udziału w naszych kursach i szkoleniach.
FAQ — najczęstsze pytania o sprzęt na via ferraty
Przeczytaj kolejne artykuły z serii via ferraty:
Via Ferrata – turystyka czy wspinanie? Jak przygotować się do via ferraty.
Co to jest via ferrata? Trudności na via ferratach.
Skala via ferrat i trudności na via ferratach.
Zainspirowałam Cię? Daj lajka. Twoja rekomendacja jest dla mnie ważna.
Współtworzę climb2change i organizuję wyjazdy w góry, które zmieniają coś więcej niż tylko plan na weekend.
Prowadzę osoby od pierwszych kroków na via ferratach po bardziej wymagające doświadczenia w górach — zawsze z naciskiem na bezpieczeństwo, jakość i realne przygotowanie.
Piszę o tym, jak zacząć, jak się przygotować i jak podejmować dobre decyzje w górach.
Jestem współautorką przewodników po via ferratach oraz jedynego w Polsce kompleksowego poradnika o via ferratach.
